Phân tích bức tranh thiên nhiên Đèo Ngang qua bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan

Phân tích bức tranh thiên nhiên Đèo Ngang qua bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan
Đánh giá bài viết

Phân tích bức tranh thiên nhiên Đèo Ngang qua bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan

Bài làm

Loading...

Thơ của Bà Huyện Thanh Quan thường là những trang thơ trữ tình, thiên nhiên trong thơ của bà hiện lên với vẻ đẹp trang nhã, bình dị, giản đơn và man mác nỗi buồn. Điển hình là bài thơ “Qua Đèo Ngang”, bức tranh thiên thiên Đèo Ngang hiện lên thật là non nước hữu tình nhưng lại chứa đựng những nỗi nhớ thương, muộn phiền và u hoài không nguôi của tác giả.

Mở đầu bài thơ chính là lúc tác giả dừng chân tại Đèo Ngang khi hoàng hôn xuống, chiều đã “xế tà”:

“Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa”

Phong cảnh Đèo Ngang vốn đã nổi tiếng là một phong cảnh đẹp, khi ẩn dưới bóng chiều tà cảnh đẹp ấy lại thêm phần hữu tình, có hồn hơn, bởi chiều tà là thời điểm gieo vào lòng người những nỗi niềm cảm xúc. Cảnh vật trong hai câu thơ đầu được gắn liền với động từ “chen” làm cho bức tranh ấy thêm phần sinh động và có sức sống, tạo nên sự hoang dã mà hùng vĩ của bức tranh.

Loading...

Đó là một vẻ đẹp sơ khai, nguyên vẹn của tạo hóa, được đặt vào trong không gian cao xa của trời đất, thật khó kiếm cảnh đẹp ấ trong những câu thơ cổ. Cảnh đẹp lại được cảm nhận qua tâm hồn của một thi sĩ, nên người đọc có thể cảm nhận được vẻ hiu quạnh và hoang vu từ chính tâm trạng u hoài của nhà thơ. Từ trên đèo nhìn xuống chân núi và phóng tầm mắt ra xa người khách dừng chân nơi đây chỉ nhìn thấy thiên nhiên rợn ngợp, sự hiện hữu của con người trong bức tranh ấy là quá nhỏ bé, thưa thớt và mờ nhạt.

“Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

Con người trở nên nhỏ bé trong cái bao la rộng lớn của núi rừng, tạo thêm vẻ u hoài, vắng lặng cho cảnh vật nơi đây. Bức tranh thiên nhiên dường như càng được tô đậm thêm vẻ hiu quạnh và hoang sơ nhờ sự xuất hiện của con người. Bức tranh ấy không chỉ có hình ảnh, màu sắc mà còn có cả âm thanh, đó là tiếng chim cứ khắc khoải kêu:

“Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia”

Âm thanh ấy vang lên văng vẳng, tha thiết và khắc khoải trong không gian rộng lớn bao la khi chiều tàn hoang vắng. Làm cho bức tranh thiên nhiên ấy thấm đẫm nỗi nhớ thương xót xa của nhân vật trữ tình. Và chính trong cái bao la mênh mông của cảnh vật thiên nhiên đã làm cho nhà thơ càng thấu sâu sắc nỗi cô đơn tuyệt đối của mình:

““Dừng chân đứng lại: Trời, non, nước

Một mảnh tình riêng ta với ta”

Cảnh vật thiên nhiên là nơi mà thi sĩ bộc lộ tâm trạng của mình, vì chẳng có ai để san sẽ, bà cũng chẳng thể giãi bày cùng ai. Cảnh vật bị tách rời ra như chính tâm trạng nhà thơ đang vỡ vun từng mảnh.

Có thể thấy, bài thơ “Qua Đèo Ngang” là một bài thơ trữ tình đặc sắc của Bà Huyện Thanh Quan. Bức tranh thiên nhiên hiện lên hoang sơ, hùng vĩ, tươi đẹp và giản dị, chứa đựng nỗi buồn dịu man mác. Đó là một bức tranh thiên nhiên độc đáo, mang lại cho con người những xúc cảm tao nhã và tha thiết và giang sơn, gấm vóc.