Phân tích câu ca dao: Làm trai cho đáng sức trai… lớp 10 hay nhất

Phân tích câu ca dao: Làm trai cho đáng sức trai… lớp 10 hay nhất
Đánh giá bài viết

Phân tích câu ca dao: Làm trai cho đáng sức trai… lớp 10 hay nhất

Hướng dẫn

Loading...

Ca dao tục ngữ luôn chiếm một vị trí quan trọng trong nền văn học dân gian nói riêng và nền văn học nghệ thuật Việt Nam nói chung. Ca dao ngắn gọn nhưng ý nghĩa hàm súc, mang đến cho bạn đọc những suy ngẫm sâu sắc về cách nghĩ, cách cư xử của con ngừơi trong cuộc sống. Trong đó, không thể không kể đến câu ca dao quen thuộc “Làm trai cho đáng sức trai/ Khom lưng chống gối gánh hai hạt vừng”. Câu ca dao tuy đơn giản nhưng mang ý vị sâu xa, nhằm châm biếm, gợi tiếng cười chê trách sâu cay cho những thân phận đấng nam nhi trong thiên hạ mà lười biếng, yếu ớt không làm được việc gì ra hồn, gây ảnh hưởng đến bản thân và xã hội.

Bằng ngôn ngữ trào phúng kết hợp với nghệ thuật đối lập và cách nói phóng đại, câu     ca dao đã mở ra trước mắt bạn đọc một bức tranh hài hước về hình ảnh những chàng trai yếu đuối, đáng bị dè bỉu trong xã hội.

  • “Làm trai cho đáng sức trai”

    Nhắc đến con trai, chúng ta đều nghĩ về hình ảnh của những đấng nam nhi đầu đội trời, chân đạp đất, ăn to nói lớn, hành động trượng nghĩa trong xã hội. Đặc biệt là trong xã hội phong kiến xưa với nếp quan niệm " trọng nam khinh nữ” thì hình ảnh của đấng nam nhi càng được hiện lên cao cả, lớn lao hơn bao giờ hết. Trong những vần thơ “Đi thi tự vịnh” xưa của thi hào Nguyễn Công Trứ, ông cũng nhắc đến vai trò, bổn phận của đấng nam nhi vô cùng quả quyết trong hai câu thơ:

Loading...
  • “ Đã mang tiếng ở trong trời đất
  • Phải có danh gì với núi sông”

“ Danh với núi sông” ở đây là xây dựng non sông, kiến thiết đất nước, đánh đuổi giặc ngoại xâm góp phần xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Họ phải trở thành chỗ dựa vững chắc cho gia đình và cả xã hội. Đó mới là việc trượng nghĩa mà bấy lâu nay chúng ta vẫn luôn nghĩ tới cho đàn ông thiên hạ.

Ấy vậy mà, câu ca dao lại vang lên giọng ca đầy dè bỉu, châm biếm “ Cong lưng khom gối gánh hai hạt vừng.” Chữ “gánh” gợi cho ta nghĩ đến một hành động đang khiêng, vác một vật gì đó rất nặng, rất khó nhọc trong một khoảng thời gian dài vất vả. Nhưng thật ra, nam nhi đang gánh “hai hạt vừng”. Hình ảnh đối lập giữa sức lớn nam nhi gánh vác trọng trách với đất nước non sông và sự bé nhỏ của hai hạt vựng tạo nên một tràng cười chỉ trích sâu cay trong lòng bạn đọc. Sức trai tráng đáng ra phải khỏe mạnh, lực lưỡng lại chỉ có thể gánh hai hạt vừng nhỏ bé, nhẹ bẫng như vậy. Câu thơ nhằm thẳng vào những kẻ mang danh nam nhi trong thiên hạ mà yếu đuối, hèn nhát, không làm được việc gì ra hồn. Sức nam nhi như vậy chẳng lẽ ra lại thua xa cả phận nữ nhi chân yếu tay mềm. “Cong lưng, khom gối” nghe như phải làm việc gì nặng nhọc lắm nhưng thực chất chỉ là sự hèn nhác, biếng lười, dựa dẫm vao kẻ khác mà sống. Họ có thể là do không chịu lao động, tập luyện nên sức khỏe gầy yếu, nhưng cũng có thể là những kẻ chỉ suốt ngày lười nhác, phụ thuộc vào người khác không đóng góp được gì cho núi sông đất nước. Họ thật không xứng đáng với danh nghĩa của đấng nam nhi đầu đội trời chân đạp đất trong thiên hạ. Những kẻ đó đáng bị toàn xã hội chê trách, trở thành tấm gương xấu cần phải loại trừ.

Bằng ngôn ngữ trào phúng hài hước, câu ca dao đã tạo nên một tràng cười đả kích sâu sắc trong lòng mỗi bạn đọc. Từ đó, nó góp phần tạo nên cách nghĩ cho mỗi người về phận nam nhi trong cuộc sống: phải luôn mạnh mẽ, kiên cườn, làm công to việc lớn, là chỗ dựa vững chắc cho bản thân, gia đình và góp phần xây dựng xã hội ngày một phát triển tốt đẹp hơn.

Với những ý nghĩa sâu sắc ấy, câu ca dao “ Làm trai cho đáng sức trai/ Cong lưng khom gối gánh hai hạt vừng” sẽ còn được lưu truyền và sống mãi với các thế hệ mai sau.